banner9
صفحه اصليدرباره سايتمهندسي ارزشنظام مهندسيتماس با ما                                     «به سایت WWW. KBC. IR ، سایت تخصصی مهندسی برق ایران خوش آمدید.»

   

                  مهندسي ارزش

 

   مهندسي ارزش در طول بيش از پنج دهه كاربرد، تحولات مختلفي به ويژه در زمينه گسترش دامنه كاربرد همراه بوده است. اين روزها مهندسی ارزش در پروژه‌هاي عمراني، ساخت و ساز، توليد و در زمينه هاي مديريت پروژه، مديريت منابع و اولويت بندي طرح‌ها مي تواند به كار گرفته شود.

روش ها و تكنيك‌هاي مهندسي ارزش نيز از آغاز تا به امروز به طور مستمر توسعه يافته اند. اين روشها را در طبقه بندي كلي مي توان به دو گروه اصلي تقسيم كرد:

الف- روشهاي مديريتي: اين روش ها شامل سيستم‌هاي تصميم گيري در گروه، روش هاي ارزيابي كلي، تعامل انساني، مباني برنامه ريزي، ارتباط عوامل مختلف تهيه و اجراي طرح، كارايي گروه و روش‌هاي ارزيابي و نظاير آن مي باشد.

 ب- روش‌هاي مهندسي: مدل هاي بهينه سازي و روش هاي فني براي كاهش هزينه، نحوه گزينش تكنولوژي مناسب فنون مهندسي، تحليل كاركرد فضاها، مدل سازي و فنون رياضي، متره و برآورد و نظاير آن.

اگر چه روش‌هاي مهندسيِ مهندسي ارزش يك نياز بوده و بايستي به آن توجه شود، ليكن نياز مبرم طرح‌هاي عمراني به روش‌هاي مديريتي مهندسي ارزش است چون كاربرد اين روش‌ها در اوايل پروژه انجام شده و در چنين زماني هايي فرصت براي اعمال تغييرات اثر گذار بسيار بيشتر مي باشد.

برنامه ريزي ارزش كه يك نگاه مديرتي به متدولوژي ارزش دارد، از جمله اين روش‌ها بوده كه در طول دو دهه گذشته به دليل به بار آوردن منافع متعدد براي عوامل ذينفع با استقبال روز افزوني مواجه گرديده است، اگر چه هنوز ناشناخته باقيمانده است.

- شكل گيري برنامه ريزي ارزش:

مهندسي ارزش، تحليل ارزش، مديريت ارزش، برنامه‌ريزي ارزش، اطمينان ارزش و يا هر اسم ديگر به عنوان يك روش مديريتي بسيار قدرتمند مطرح است كه براي اصلاح و بهبود سيستم‌ها مورد استفاده قرار مي گيرد. نگرش نوآورانه و جهت گيري  كاركرد مدارانه، مهندسي ارزش را از روش‌هاي سنتي و متعارف متمايز گردانيده است.

پيشينه روش‌هاي ارزش، به جنگ جهاني دوم، زماني كه كمبود منابع توليد به ازاي يك برنامه كاركردگراي دستيابي به ارزش از جانب لاورنس دي مايلز در شركت جنرال الكتريك منجر شد، بر مي گردد. برنامه اجرا شده توسط مايلز، به عنوان يك راه حل بهبود مديريت، "تحليل ارزش" نام گرفت.

در سال هاي اوليه برنامه تحليل ارزش محدود به شركت جنرال الكتريك بود، تا اينكه در اوايل دهه 1950 همزمان با انتشار مقالاتي در مورد تحليل ارزش، اين روش در نيروي دريايي آمريكا و با تاكيد بر تحليل نقشه هاي مهندسي طرح‌ها به كار گرفته شد و اصطلاح "مهندسي ارزش" جايگزين "تحليل ارزش" گرديد.

با گسترش دامنه كاربرد و همچنين تنوع بيش از پيش روش‌هاي ارزش، در سال 1974 مفهوم مديريت ارزش توسط اداره خدمات عمومي آمريكا به كار برده شد و از سال 1978 "برنامه‌ريزي ارزش" مورد توجه قرار گرفت.

امروزه اطمينان از موفقيت متدولوژي ارزش و دامنه كاربرد آن تا بدانجا پيش رفته كه انجمن بين المللي مهندسي ارزش ادعا مي كند: "متدولوژي ارزش اين نويد بزرگ را مي دهد كه با ادامه روند افزايش و بهبود ارزش محصولات، خدمات و سيستم ها، مي تواند مشكلات هزاره جديد را حل نمايد".

- مفهموم برنامه ريزي ارزش:

انجمن مهندسي ارزش آمريكا، مديريت ارزش، تحليل ارزش و  مهندسي ارزش را معادل مي داند. ديدگاه ديگري نيز معتقد است كه تحيل ارزش و مهندسي ارزش در سايه مديريت ارزش قرار دارند. مديريت ارزش كه رابطه مستقيم با فعاليت‌هاي مديريت پروژه دارد با در بر گرفتن برنامه ريزي استراتژيك، برآورد هزينه، اجراي پروژه و اطمينان از پايداري زيست محيطي حلقه مديريت پروژه را تكميل ي كند.

برنامه ريزي ارزش قبل از تحليل ارزش و مديريت ارزش انجام مي گيرد و هدف آن توسعه از طريق مشاوره اوليه عوامل ذينفع براي تعيين "ارزش‌هاي مشترك" و به كارگيري فعاليت ها در جهت "آرمان هاي سازمان" است. برنامه‌ريزي ارزش به عوامل ذينفع اين امكان را مي دهد تا با استفاده از متدولوژي ارزش در اولين مرحله برنامه‌ريزي مفهومي به تعيين اهداف پروژه و مقاصد آن، براي موفقيت هر چه بيشتر بپردازد. برنامه ريزي ارزش به ارائه يك فهم دقيق و روشن از برنامه ها براي موفقيت پروژه در قالب دو راه زير مي پردازد:

        * برنامه ريزي پروژه بر مبناي كاركرد

         * ارزيابي گزينه برتر

  - برنامه ريزي بر مبناي كاركرد:

اين رويكرد با يك شناخت كاركردي از نيازهاي پروژه‌ها براي برنامه ريزي آن اقدام مي كند. اين روش با يك فهم جامع از "چرايي" انجام پروژه شروع مي شود. اين فهم با شناسايي كاركردهايي كه تحقق موفقيت پروژه وابسته به آن‌هاست دقيق تر مي شود. اين رويكرد شامل موارد زير مي گردد:

     *تعريف روشن معيارهاي موفقيت پروژه.

     * تصديق ميزان تاثير تصميم‌هاي اقتصادي بر نيازهاي پروژه.

     * بهينه كردن اجزاي پروژه براي اطمينان از طراحي و ساخت به صرفه.

    * كاهش ريسك‌هاي هزينه‌اي و زمان پروژه با طي يك فرايند نظام‌مند براي تعيين نيازهاي پروژه.

- ارزيابي گزينه برتر:

اين رويكرد به ارزيابي يك گزينه منتخب مقايسه با كاركردهاي درست پروژه مي پردازد. اين روش به يك يا چند مورد از موارد زير منجر مي گردد:

     * اعتبار سنجي و ارزش سنجي گزينه منتخب.

     *  اصلاح و بهينه سازي گزينه منتخب.

     * اصلاح و بهينه سازي يك گزينه مردود براي كسب مزاياي بيشتر.

     * معرفي و توسعه يك گزينه جديد كه مزاياي بيشتري از گزينه منتخب دارد.

مطالعات برنامه ريزي ارزش قبل از شروع طراحي اوليه انجام مي شود و تغييرات بنيادي كه منافع بسيار زيادي دارند را مي توان با مقاومت بسيار كمتري در پروژه اعمال نمود. در حقيقيت ارائه سيماي طرح بهينه يكي از چالش هاي مهم مهندسان و مديران مي باشد و محورهاي اصلي متدولوژي ارزش (كار تيمي چند رشته اي، خلاقيت و برنامه نظام‌مند) در تعيين چارچوب هاي اصلي و سيماي طرح از اهميت و كارايي بيشتري نسبت به مسائل فني برخوردارند. با توجه به موارد فوق در برخي كشورها مطالعات برنامه‌ريزي ارزش در پروژه هاي بزرگ الزامي است.

در هر حال، برنامه ريزي ارزش، براي تأمين نيازهاي عمومي و عوامل ذينفع، در يك پروژه مزيت عمده‌اي دارد. برنامه ريزي ارزش به جهت اينكه در زمان‌هاي ابتدايي پروژه به كار مي رود، امكان اعمال تغييرات بيشتري را خواهد داشت. به عبارت ديگر، اگر زمان باقيمانده تا دوره بهره‌برداري را طول دسته يك اهرم فرض شود، پر واضح است كه تاثير گذاري متدولوژي ارزش در زمان برنامه ريزي بيشترين پتانسيل افزايش ارزش را خواهد داشت.

 

قريب به 5 سال است كه موضوع مهندسي ارزش به صورت قانوني وارد جامعه مهندسي شده است. اين تكنيك جديد مديريتي، يك بعد جديد در نوع نگاه به پروژه‌ها و طرح هاي عمراني و صنعتي ايجاد نموده است. در كشورهايي مثل ايران كه همواره مسايل نو و جديد با برخوردهاي سطحي و گذرا به سرعت اوج گرفته و به همان سرعت نيز تنزيل مي كند همواره اين تهديد كه تكنيك و مهم تر از آن خواسته مهندسي ارزش دچار اين نگاه‌هاي سطحي و غير ماندگار شود، وجود دارد. لذا هر گونه عدم موفقيت در نهادينه نمودن و استفاده كارآ از روشي كه بيش از 50 سال در دنيا تجربه گرديده است و اتفاقاً در كشور ما بيشترين پتانسيل رشد را دارد، بيش از آنكه ناشي از ضعف خود باشد، معلول تكرار برخوردهاي مشابه قبلي با تفكرات و ابزارهاي نوين است.

- فرصت هاي مهندسي ارزش

برنامه ريزي جهت بسط و گسترش مهندسي ارزش در كشور بدون در نظر گرفتن پتانسيل هاي موجود و در پيش رو ميسر نمي باشد. موارد زيادي مي تواند به عنوان فرصت‌هاي اين متدولوژي در ايران شناسايي شود اما موارد عمده و چشمگير آن به شرح زير مي باشد:

1- وجود سابقه كشور هاي پيشرو

تجربه 50 سال اين متدولوژي در كشورهايي چون امريكا و ژاپن و امكان دستيابي به نتايج اقدامات و حركت‌هاي آن‌ها امكان حركت سريع و پرهيز از اشتباهات آنان را فراهم مي نمايد. البته در اين ميان مي بايست به نقش فرهنگ بومي و شرايط خاص كشور را توجه ويژه نمود.

2- رويكرد توسعه گراي كشور و تعداد زياد و روز افزون طرح هاي زير بنايي

توسعه در بخش هاي كشاورزي، صنايع و خدمات نيازمند ايجاد زير ساخت هايي مانند پروژه‌هاي راه‌سازي، سد و سازه‌هاي انتقال آب، خط لوله، نيروگاه و مانند آن دارد كه همزمان با محدوديت روز افزون منابع و از دست رفتن فرصتها، ضرورت استفاده بهينه از منابع و زمان را بيش از پيش نشان مي دهد. در اين ميان نقش روش‌هاي بهبود ارزش در حفظ و استفاده مناسب از منابع موجود، اصلاح طرح‌ها و اولويت بندي صحيح آن‌ها كليدي به نظر مي رسد.

3- فرصت‌هاي بهبود فراوان در طرح هاي زير بنايي موجود

طرح هاي موجود به دلايل مختلف چون عدم دسترسي به تكنولوژي روز، عدم وجود ايده‌هاي خلاق، عادت‌ها، تصورات غلط صادقانه، عدم آشنايي عمومي با روش‌هاي بهبود ارزش ديگر، وجود شكاف بين بخش ها و عوامل پروژه و طولاني شدن طرح‌ها دچار ارزش ضعيف مي گردند. در اين ميان فرصت‌‌هايي همانند امكان بهره‌برداري همزمان طرح هاي بالادستي و پايين دستي مي تواند با يك نگاه جامع به تمامي طرح‌هاي امكان بهبود فراواني ايجاد كند.

4- احساس نياز عمومي به اصلاح جهت اصلاح و بهينه سازي

مشكلات طرح هاي سابق از جمله وجود هزينه‌هاي غير ضروري، طراحي هاي با ضرايب اطمينان بالا و غير ضروري، اجزاي غير مفيد، مشكلات بهره‌برداري و مانند آن فضاي حرفه‌اي كشور را براي پياده سازي روش‌هاي بهبود آماده نموده است.

5- نيروي انساني متخصص

تعداد زياد متخصصان (با تجربه و جوان) از فرصت هايي است كه مهندسي ارزش مي تواند با بكارگيري آن‌ها نسبت به بهبود طرح‌ها اقدام نمايد. به علاوه افاده از دانش و استعدادهاي متخصصان جوان نياز به فضاي طرح ايده‌ها و جمع تخصص‌ها دارد. انتقال تجارب كارشناسان با جربه كشور نيز نيازمند ايجاد تعامل بين اين دو بخش است. مهندسي ارزش با گام‌هاي خود اين فرصت را براي هر دو نسل فراهم مي آورد كه كاري فراتر از بهبود پروژه‌ها انجام دهند.

( منبع: سي دي تبليغاتي شركت مهندسي كُريت كارا

برو به بالاي صفحه